52. Wie is Malala?

malala

Ze wilde dokter worden, maar nu wil ze dokter zijn van haar hele land: president van Pakistan worden, is haar doel. Als kind stal ze dingen, al weet ze nog steeds niet goed waarom. Op haar tiende was ze verslingerd aan Twilight. Ze draagt haar haren graag lang.

Malala Yousafzai werd geboren in Mingora, Pakistan, op 12 juli 1997. Mingora ligt in de Swatvallei in het betwiste grensgebied met Afghanistan. In 2008 viel de Taliban er binnen en ofschoon het Pakistaanse leger er een jaar later weer orde op zaken stelde, zijn er nog regelmatig onlusten binnen de regio. De Taliban heeft er niet de regionale macht in handen, maar lokale dorpsbesturen zijn weldegelijk in handen van Taliban, en dat heeft heel wat gevolgen… ook voor een jong meisje als Malala.

Yousafzai werd bekend als Gul Makai, korenbloem, een anoniem elfjarig schoolmeisje dat voor de BBC Urdu een weblog bijhield over haar leven onder Talib bewind. Aangemoedigd door haar vader, zelf een leraar, omschreef ze de manier waarop de Taliban jonge meisjes en vrouwen verhinderden om zichzelf te verbeteren, hetzij via onderwijs, hetzij op een economische of sociale manier. Die kleine daad van verzet bleef niet ongestraft: op 9 oktober 2012, Yousafzai is dan 15 jaar, wordt ze neergeschoten op terugweg van school. Het blijkt geen toeval te zijn: het schoolmeisje was het doelwit van een specifieke aanslag door de Taliban. Ze waren ook snel om de verantwoordelijkheid op te nemen: Yousafzai was immers schuldig aan het “promoten van de westerse cultuur in Pahstun gebieden”.

De Pashtun, die de overgrote meerderheid vormen in de Swatvallei en een significante rol spelen in de Afghaanse politiek, zijn overwegend soennitische moslims, maar kennen naast het islamitische recht ook de veel oudere Pashtunwali, die minder gemakkelijk te interpreteren is dan de sharia. Dit verklaart meteen hun doorgedreven pogingen om militair de bovenhand te krijgen in de Swatvalei: de Pashtuncultuur sluit nauwer aan bij de orthodoxe versie die de Taliban uit Saoedi-Arabië importeerden [x]. Zo vertelt Yousafzai in haar biografie dat haar vader opmerkingen kreeg over het feit dat zijn dochter niet haar ganse gezicht bedekte, maar alleen haar haren. [x]

Maar nog veel belangrijker is de figuur van Yousafzai zelf: ze is een in de Swatvallei geboren moslima die met een scherpe pen en grote intelligentie dwingende argumenten voor het recht op onderwijs voor meisjes verkondigt, en die nationaal veel gehoor kreeg. Zo kreeg ze in 2011 van de Pakistaanse overheid de eerste National Youth Peace Prize. Zoals Slate terecht opmerkte is Yousafzais strijd veel breder dan het recht op onderwijs: waar vrouwen het recht hebben op een opleiding, zien we een dramatische toename in het gemiddeld inkomen, de bevolkingsgezondheid en het democratisch gehalte van de lokale besluitvorming; en een drastische afname van het aantal gezinnen onder de armoedegrens, kindersterfte en geweldmisdrijven. [x]

Wat volgt is wellicht het tegenovergestelde van wat de Taliban beoogden: het meisje werd met haar gezin overgevlogen naar Birmingham, Groot-Brittannië, waar ze verschillende malen geopereerd werd aan haar schedel en binnenoor. In geen tijd ging het verhaal van het dappere meisje dat gedurfd had wat zo weinig volwassenen durfden de hele wereld rond, en Malala werd een begrip. Zoals ze het zelf verwoordt: “De Taliban dachten dat ze ons het zwijgen konden opleggen. Maar ze faalden. En uit de stilte kwamen duizenden stemmen. … Niets veranderde in mijn leven, behalve dit: zwakte, angst en hopeloosheid stierven. Sterkte, kracht en moed werden geboren.” [x]

Vanaf dan trekt Yousafzai samen met haar vader de wereld rond om aandacht te vestigen op het lot van meisjes wereldwijd, waarbij ze vaak in gesprek treedt met de lokale gemeenschap en steun uitspreekt voor burgerinitiatieven. Zo sprak ze in 2014 met de schoolmeisjes achter de Britse campagne tegen FGM (vrouwenbesnijdenis), die van Brits onderwijsminister Michael Gove eisten dat FGM opgenomen zou worden in het curriculum als een deel van hun opleiding [x].

Op 10 november 2014, twee jaar nadat de Verenigde Naties een dag aan haar wijdden om het recht van vrouwen en meisjes op onderwijs in het spotlicht te zetten, kreeg ze samen met de Indische kinderrechtenactivist Kailash Satyarthi de Nobelprijs voor de Vrede. Met haar 17 jaar is de ze jongste winnaar ooit, en slechts de derde moslima.

Thorbjoern Jagland, voorzitter van het Nobelprijscomité dat de prijs aan beide activisten tegelijk gaf, legt de vinger op de wonde: “Er komt veel extremisme uit dit deel van de wereld. Dat komt deels door het feit dat jonge mensen er geen toekomst hebben. Ze hebben geen onderwijs. Ze hebben geen job.” [x] Een andere manier om Malala’s ogenschijnlijke feministische strijd binnen een veel bredere roep om verandering te plaatsen: geef jongeren een toekomst, en misschien grijpen ze minder gemakkelijk naar wapens en de oude denkwijzen van vorige (politieke) generaties.

Een spilfiguur in Yousafzais succesvolle strijd is ongetwijfeld haar vader. Ziuaddin Yousafzai, zelf leraar en dichter, is de drijvende kracht achter Yousafzais campagne. Wanneer hem gevraagd wordt wat hij gedaan heeft om zo’n sterke dochter op te voeden, is zijn antwoord: “Vraag me wat ik niet gedaan heb: ik heb haar vleugels niet knipt”. Shiza Shahid, voorzitter van het Malala Fund, omschrijft hem als een open man, die het belang begrijpt van het betrekken van jongens en meisjes in Malala’s strijd, maar met plezier vrouwen het voortouw laat nemen. Dat Malala genoemd werd naar Malalai van Maiwand, zal dus wel geen toeval zijn

Malala brengt in haar volgehouden campagne dus heel wat belangrijke ideeën op de internationale agenda: het lot van jonge meisjes in één van Pakistans meest instabiele regio, de toekomstperspectieven van jongeren in Centraal-Azië in het algemeen, de oorzaken van politieke en religieuze radicalisering, het pad naar een eerlijkere en welvarendere wereld voor iedereen, de kracht van één individu om verandering te veroorzaken binnen haar gemeenschap… en daarbuiten.

Dat haar strijd nog niet gestreden is, bewijst de tegenstand die ze nog steeds ontmoet. Zo geloven heel wat conservatieve landgenoten dat Yousafzai door de CIA betaald wordt om islam en Pakistan in diskrediet te brengen. [x] De LA Times lijstte naar aanleiding van haar Nobelprijs de ergste leefomstandigheden voor meisjes wereldwijd nog eens op. [x]

Maar daarnaast demonstreert Yousafzai ook iets anders, schijnbaar ongerelateerd: dat islam geen monoliet is, die automatisch botst op westerse normen en waarden. De bescheiden, welbespraakte en intelligente Yousafzai die opkomt voor de rechten van vrouwen en individuele keuzevrijheid, is moslima. Steevast gehuld in haar hoofddoek is ze in staat de wereld een ‘ander’ gelaat te tonen van islam dan dat wat in de media veelal te zien is. Ze opende haar toespraak voor de Verenigde Naties bijvoorbeeld door hem op te dragen aan God [x], en ze hamert ook op het concept van vergiffenis als een integraal deel van haar geloof. In een gesprek op de Nederlandse televisie omschreef ze dit als ‘mijn jihad’, haar inspanning voor God. [x]

“Islam zegt dat het niet alleen het recht is van elk kind om een opleiding te krijgen”, stelt ze, “het is ook diens plicht en verantwoordelijkheid. [x]

Yasmine Hafiz tekende n.a.v. haar speech voor de Verenigde Naties zelfs op dat Yousafzai in haar spreken iets profetisch heeft: ze spreekt over islam als een bevrijdende en verenigende kracht en inspireert mensen wereldwijd om op een andere manier naar de eigen omstandigheden te kijken.

Meer:

Advertenties

Een gedachte over “52. Wie is Malala?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s