32. Waarom danst Shiva?

Shiva

Shiva (c) RAM75

Niet omdat hij op zijn walkman de soundtrack van Guardians of the Galaxy heeft staan, dat is zeker. Hoewel ik er van overtuigd ben dat Shiva Guardians of the Galaxy, en in het bijzonder de soundtrack ervan, ten zeerste kan appreciëren. Shiva is dat type god.

Welk soort god? Wel, het soort god dat dingen al dansend vernietigt, een beetje zoals de Star-Lord in de openingsscène van Guardians of the Galaxy doet.

Misschien lijkt dat minder sympathiek, zo’n vernietigende god, maar eigenlijk is Shiva in het hindoeïsme net heel erg geliefd en wordt hij zwaar vereerd. En niet uit angst voor zijn vernietigende karakter, of ondanks die drang tot destructie en dood, maar net omwille ervan. Maar om dat te begrijpen, moeten we even dieper graven in het hindoeïstische pantheon.

Het hindoeïsme telt heel veel goden. Maar ook maar één god. De reden hiervoor is dat hindoeïsme geen godsdienst is, maar een verzamelnaam voor heel veel godsdiensten, die allemaal een aantal basisprincipes en goden met elkaar gemeen hebben, maar toch ook weer sterk van elkaar kunnen verschillen. Elk van die godsdiensten aanbidt één of een handvol goden uit die 33 miljoen voorhanden zijnde goden, maar die godheid is ook niet meer (of minder) dan een toegangspoort tot het eigenlijke goddelijke of de Godheid.

Drie van die 33 miljoen goden zijn belangrijker dan de anderen. Zij worden de Trimurti genoemd: Brahma, Vishnu en Shiva. Brahma is de scheppende god: hij werd geboren uit een lotusbloem die groeide uit de navel van Vishnu, en creëert het leven. [Ja, en jij dacht dat het christelijke scheppingsverhaal soms een beetje vreemd was…] De Vishnu in kwestie is blauw (geen onbelangrijk detail) en vertegenwoordigt het zorgende, onderhoudende aspect van de wereld. En Shiva? Die vernietigt dingen.

En die vernietiging is belangrijk. Je krijgt geen lente zonder winter; geen zonsopgang zonder nacht. De hindoes hebben, zoals bijna alle oosterse religies en levensbeschouwingen, een cyclische opvatting van de tijd: er is geen begin of einde, alleen een eindeloze herhaling van eindes die een nieuw begin zijn. En één van die cyclische elementen zijn wij zelf: hindoes geloven in reïncarnatie, en om opnieuw geboren te worden, moet je eerst sterven. Shiva is dus niet alleen de god van de vernietiging, maar ook van de transformatie.

En daarom vereren hindoes Shiva: omdat hij het nieuwe leven mogelijk maakt. Hij is de tuinier die het onkruid weghaalt zodat nieuw, jong, krachtig leven kan opspringen. Het is Brahma die dat leven voedt, en de kleuren en geuren van de diverse bloemen ontwerpt; en het is Shiva die de planten water en zon geeft. En wanneer een bloem begint te verwelken, is Shiva daar opnieuw: klaar om de cyclus van voor af aan te laten beginnen.

Dat verklaart waarom Shiva belangrijk is, maar niet waarom hij danst. Wel, om te beginnen doet hij dat niet altijd. Zoals elke hindoegod heeft Shiva diverse vormen en attributen waarmee hij afgebeeld wordt, en één daarvan is de Nataraja: de kosmische danser. Hij danst op één been, omringd door vlammen of op het lichaam van de dwerg Apasmara, die de onwetendheid moet voorstellen, naar het einde van de wereld: de vernietiging van de kosmos die aan het einde van haar Latijn is, overwoekerd en uitgeput. Shiva staat ook symbool voor het vertrappelen van oude of starre opinies en valse kennis.

Het is deze Shiva die aan het CERN-gebouw staat, een herinnering aan de uitspraak van wetenschapper Robert Oppenheimer over één van de eerste atoombomproeven van het Manhattanproject waar hij aan meewerkte. Oppenheimer quote een heilige hindoetekst om aan te tonen hoe de ervaring van de ontploffing hem veranderde: “Now I am become Death, the Destroyer of Worlds.” Maar de Nataraja illustreert ook een belangrijk fysisch principe: er is maar zoveel materie in de kosmos als er is. Om iets nieuw te maken, moet je dus het oude vernietigen.

Shiva danst om het nieuwe te creëren. Brahma creëert. Vishnu kweekt bloemen in zijn navel.

Conclusie: geen enkele god is zo cool als Kali.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s