29. Wie is heiliger dan de paus?

pope francis

Het zal u misschien verbazen, maar quasi alles en iedereen is heiliger dan de paus: de iconen in één van de duizenden soorten oosters-orthodoxe kerken, het woord van God, elke heilige (ja, zelfs de heel belachelijke), de hostie,… de hele schepping, als je het vanuit een bepaalde hoek bekijkt.

M.a.w. de paus is helemaal niet heilig. Het is dus super gemakkelijk om heiliger te zijn dan de paus. Nochtans heet de functie van de paus officieel ‘de heilige stoel’. Dat komt omdat het die functie is die heilig is, en niet de persoon die de functie vervult.

De paus, etymologisch afgeleid van het Griekse pappas of ‘vader’, maar tevens een letterwoord voor Petri apostoli potestatem accipiens, ‘die de macht ontvangt van de apostel Petrus’. Meteen de hele jobomschrijving in vier letters: de paus is de plaatsvervanger van Simon Petrus, hij van de haan waarop Jezus zijn kerk ging bouwen maar die hem prompt tot drie keer toe verraadde wanneer het er eventjes slecht uitzag. Niet de beste rechterhand ooit, maar toch voldoende inspirerend om het leiderschap op te nemen / eisen van de eerste christelijke gemeenschap in Rome.

Volgens apocriefe geschriften (boeken over Bijbelse figuren die volgens de christelijke gemeenschappen van de 4e en 5e eeuw niet geloofwaardig genoeg waren om bij de officiële Bijbel te mogen – een beetje de Bijbel van den Aldi, als het ware) was Petrus de eerste bisschop van Rome, maar ontvluchtte hij de stad toen de christenvervolging met teveel enthousiasme werd ingezet. Op zijn vlucht kwam hij een visioen van Christus tegen, met zijn kruis op de rug, die zij dat hij naar Rome ging om gekruisigd te worden. Daarop keerde Petrus terug, en werd zelf gearresteerd en gekruisigd, (wat meteen bevestigt dat hij Christus’ levende plaatsvervanger was). Omdat hij niet op dezelfde manier wilde sterven als Jezus, uit respect, werd hij ondersteboven gekruisigd. Ah, u dacht dat dat omgekeerde kruis dat semi-hippe tieners en Marilyn Manson weleens dragen om te laten zien hoe stoer ze zijn iets met Satan te maken had? Nope: het Petruskruis is een teken van devotie en respect voor het lijden van Christus.

Er zijn ook historische bronnen die Petrus als eerste christelijke leider in Rome aanduiden, al dateren die allemaal van ruim na diens dood. De kerkvaders Clemens, CyprianusCyrillusIreneüs en Tertullianus leefden in de 2e en 3e eeuw CE*, alleen Ignatius van Antiochië die zelf in Rome stierf kan Petrus zelf gekend hebben. Deze auteurs beroepen zich veelal op later apocrief geworden geschriften en een verloren gegane brief van Dionysius van Korinthe uit ca. 170, die we kennen via citaten van bisschop Eusebius.

Dat de functie van bisschop van Rome zo belangrijk werd, heeft vooral te maken met de ontwikkelingen binnen dat jonge christendom. Zoals in elke nieuwe religie, waren er ook binnen het christendom heel veel verschillende visies, en sommigen weken wel extreem veel af van ‘de norm’: het marcionisme bijvoorbeeld ging er van uit dat de God van het Oude Testament en die van het Nieuwe Testament twee andere goden waren, waarbij de Oude God een soort kwade smid was die de wereld had gemaakt maar alleen voor de joden zorgde, en de Nieuwe God vol van liefde en genade al onze zonden kwam vergeven. En dan waren er ook nog tegenpausen, die de eenheid van de jonge beweging in gevaar brachten. De kerkvaders zagen daarom de opvolger van Petrus als de rots waarop gebouwd moest worden, en dus degene die de christenen bij elkaar moest houden. Bij die functie hoort ook het leergezag: als je discussies en splitsingen wil tegengaan, heb je iemand nodig die bij een discussie zegt ‘Oké, nu gaan we dit geloven’.

Als je de paus rond Kerst of Pasen weleens op TV ziet verschijnen om de Nederlanders te danken voor de bloemen en te wuiven naar het publiek, dan is dat in de eerste plaats om vanuit die dubbele functie de zegen over de stad en de wereld uit te spreken: het urbi et orbi.

De paus woont dus in Rome, in het grootste en mooiste bisschoppelijk paleis ooit: het Vaticaan. Dat Vaticaan staat in het ministaatje Vaticaanstad. Dat maakt dat de paus zowel wereldlijk als geestelijk leider is, en zo zijn er niet veel meer wereldwijd. Andere bekende priester-koningen zijn koningin Elizabeth II van Engeland (Defender of the Faith als hoofd van de Anglicaanse Kerk), rahbar Khamenei van Iran, en de Tibetaanse Dalai Lama.

Wat doet de paus zoal, behalve speechen? Audiënties geven, bijvoorbeeld, waarbij je eventjes de paus kan aanraken of een vraag stellen. Maar ook brieven schrijven rond actuele thema’s, en samenkomsten organiseren van kerkleiders van over heel de wereld, maar ook met leiders van andere kerken en gemeenschappen.

Zijn er dan geen heilige pausen? Van de 266 paus zijn er slechts 81 heilig verklaard. Dat heeft te maken met het feit dat de regels voor een heiligverklaring gaandeweg wat strenger werden, maar even goed met de bedenkelijke kwaliteit van sommige exemplaren. En deze paus, heeft die het in zijn mars om heiliger dan zijn voorgangers te zijn? Daarover later meer…

* Ik gebruik het minder eurocentrische, meer neutrale (before) common era.

Advertenties

2 gedachtes over “29. Wie is heiliger dan de paus?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s