12. Fujiyama-wa?

Fuji

Fujiyama met het Kawaguchiko-meer en bloeiende sakura in de voorgrond.

Fujiyama Mama is een rock-‘n-roll nummer van Wanda Jackson uit 1957. Niet dat het van een geniale lyrische kwaliteit is: deze lijnen zullen nooit naast het oeuvre van Cave, Cohen of Dylan komen te staan:

Well, you can say I’m crazy, so deaf and dumb
But I can cause destruction just like the atom bomb!

‘Cause I’m a Fujiyama Mama
And I’m just about to blow my top
Fujiyama-yama, Fujiyama
And when I start you up, there aint nobody gonna make me stop! [x]

Maar de lyrics geven wel een idee van wat die Fujiyama is: iets vernietigends, dat kan ontploffen en geen mens kan tegenhouden? Mmmmm… Yup. Een vulkaan.

Dat maakt de foto hierboven des te verrassender. Want ja: bovenop die berg ligt een sneeuwtop. Een vulkaan onder een berg sneeuw in Japan: dat is de Fujiyama, beter gekend als kortweg Fuji.

De Fuji ligt op het centrale eiland van Japan, Honshu, 112 kilometer ten zuiden van hoofdstad Tokyo. De vulkaan is inactief (slapend) sinds 1709. Daarvoor zijn er periodische uitbarsting terug te dateren tot 781 CE*. Aan de voet ligt het ‘zelfmoordbos’ Aokigahara. Gemiddeld kiezen jaarlijks zo’n honderd mensen de plaats als laatste rustplaats, ook al slaagt niet iedereen in zijn poging. Er is wellicht een link met de roman  Maar er is een veel langere associatie tussen het woud en de dood: het was een plaats waar ubasute gepleegd werd, een heel drastisch vorm van herverdeling waarbij ouderen of langdurig zieken naar een daartoe aangeduide plaats gebracht werden en achtergelaten om te sterven.  Daarnaast is er ook een link met yurei, geestesverschijningen van mensen die geen rust konden vinden in de dood. Wie vertrouwd is met de films Ringu of The Ring en Ju-on of The Grudge zal deze beschrijving bekend in de oren klinken: Yurei zijn gehuld in witte kleding, hebben lang zwart haar maar geen voeten waardoor ze lijken te zweven en gaan vergezeld van dwaallichten (of hitodama).

De Fuji is om meerdere redenen een heel spirituele plaats. Het Aokigahara-woud is er maar eentje van. Rond de berg liggen heel wat verlaten gebouwen, die omgebouwd werden tot jinja. Jinja betekent ‘plaats van de god’, en is een schrijn in de traditionele Japanse religie shinto. Shinto draait echter niet in de eerste plaats rond de goden die vereerd worden, maar rond de rituelen die een band scheppen tussen het heden en het roemrijke, mythische verleden van de voorouders. Hoewel gelovigen de oorsprong van hun religie rond 800 BCE leggen, zijn de eerste geschreven bronnen die we hebben voor shinto-tradities de Kojiki uit 711 en de Nihon Shoki uit 720.

De jinja, waarvan er zelfs een specifieke soort is bedoeld voor de verering van vulkanen [x], zijn niet de enige concrete aanwezigheid van shinto op de Fuji. Jaarlijks trekken duizenden bedevaarders de berg op om eer te bewijzen aan de kami van Fuji. De kami zijn de bezielende principes van de wereld. Kami zelf zijn onzichtbaar, daarom huizen ze in planten, rotsen, geesten en andere bovennatuurlijke fenomenen. Soms worden ze vereerd als goden, soms als roemrijke voorouders, en vaak is er voor hen een huisschrijn (zoals in de schitterende Disneyfilm Mulan [x]). Wanneer ze geliefd en gekoesterd zijn, kunnen kami voor overvloed en welzijn zorgen. Maar wanneer ze genegeerd worden, reageren kami door vernietigend en agressief te worden. De bekendste kami buiten Japan zijn de draken, mythologische wezens die verbonden aan water (zoals we zien in de schitterende Studio Ghibli-film Spirited Away [x].)

Ook de Fuji bevat een kami, en het is die kami die pelgrims gaan groeten. Haar naam is prinses Konohanasakuya, en ze wordt ook gelinkt met de sakura, de fijn roze kersenbloesem die het nationale symbool is van Japan. Gelovigen proberen door hun bezoek en giften de kami te overtuigen om de vulkaan slapend te houden. Belangrijk is om te begrijpen dat de Fuji niet de plaats is waar Kono-hana woont, maar dat de berg de vorm is waarin de kami van Kono-hana zichzelf kan tonen. Dit betekent ook dat pelgrims en gelovigen de grond met het grootste respect moeten behandelen, want renovaties aan de vijf klimroutes naar de top van de Fuji zeer moeilijk maakt.

* Ik gebruik de nog steeds eurocentrische maar toch al meer neutrale tijdsaanduiding (before) common era, afgekort als (B)CE. Het is herkenbaarder dan de Nederlandste (V)GJ. Je kan er meer over lezen hier.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s